W debacie publicznej mikroplastik kojarzony jest przede wszystkim z opakowaniami plastikowymi. Tymczasem dane pokazują, że problem jest znacznie szerszy i dotyczy wielu obszarów codziennego życia, w tym materiałów uznawanych za przyjazne środowisku.
Skąd naprawdę bierze się mikroplastik
Według danych OECD (Global Plastics Outlook) globalny wyciek mikroplastików w 2019 roku wyniósł około 2,7 mln ton. Znacząca część tej emisji nie ma nic wspólnego z opakowaniami:
• ok. 0,7 mln ton pochodziło ze ścierania opon,
• ok. 0,1 mln ton z hamulców pojazdów,
• ok. 0,2 mln ton z oznakowania dróg.
Dużą kategorię stanowił także tak zwany „microplastic dust”, obejmujący ścieranie podeszew obuwia, farb, materiałów budowlanych i tekstyliów. Opakowania są więc tylko jednym z wielu źródeł problemu, o którym warto mówić w oparciu o dane, a nie o uproszczenia.
Czy biotworzywa rozwiązują ten problem
Nie automatycznie. Badania naukowe pokazują, że materiały uznawane za biodegradowalne, takie jak PLA, PBAT, PBS oraz ich mieszaniny, mogą w niewłaściwych warunkach najpierw ulegać fragmentacji i tworzyć mikroplastik, zanim dojdzie do pełnej biodegradacji.
W badaniu opublikowanym w 2025 roku (Journal of Hazardous Materials) komercyjne torby wykonane z PBAT i PLA zanurzone w środowisku wodnym tworzyły mikroplastik już w ciągu sześciu tygodni. Z kolei badania polowe folii PBAT/PLA (Environmental Research, 2025) wykazały obecność dużej liczby drobnych fragmentów w glebie już po kilku sezonach użytkowania.
Dlaczego słowo „biodegradowalny” to za mało
Określenie „biodegradowalny” nie oznacza, że materiał zniknie w każdych warunkach. PLA zachowuje się zupełnie inaczej w kompostowni przemysłowej niż w wodzie lub glebie. Podobnie zachowują się PBAT, PBS czy PHA.
Najnowsze badania (m.in. Journal of Environmental Chemical Engineering 2026, Environmental Science & Technology 2026) potwierdzają, że szybkość biodegradacji oraz ryzyko przejściowego powstawania mikroplastików zależą przede wszystkim od dwóch czynników: rodzaju polimeru i środowiska, w którym się on rozkłada.
Co to oznacza w praktyce
Sama informacja handlowa, że produkt jest „bio” lub „biodegradowalny”, nie wystarcza do oceny jego realnego wpływu na środowisko. Kluczowe pytania, jakie warto sobie zadać, to:
1. Gdzie ma nastąpić biodegradacja tego materiału (kompostownia, gleba, woda)?
2. W jakich warunkach i w jakim czasie ten proces realnie zachodzi?
3. Jaki będzie faktyczny koniec życia konkretnego produktu?
Odpowiedzialne podejście do materiałów biodegradowalnych zaczyna się właśnie od tych pytań, nie od etykiety na opakowaniu.
Skąd czerpać wiedzę techniczną o biotworzywach
Fundacja Noweko zajmuje się edukacją w zakresie odpowiedzialnego gospodarowania materiałami i ograniczania zanieczyszczenia środowiska tworzywami sztucznymi. Jeśli szukasz pogłębionej, technicznej wiedzy o doborze konkretnych biotworzyw do konkretnych zastosowań, polecamy materiały merytoryczne przygotowane przez biopolimer.pl – partnera technologicznego specjalizującego się w doradztwie w zakresie surowców i biopolimerów.
Źródła
1. OECD, Global Plastics Outlook, dane dotyczące emisji mikroplastików.
2. Changlake O. i wsp., Generation of biodegradable microplastics from commercially available PBAT and PLA-based plastic bags in water, Journal of Hazardous Materials, 2025.
3. In-field degradation of polybutylene adipate-co-terephthalate (PBAT) films, microplastic formation, and impacts on soil health, Environmental Research, 2025.
4. Aerobic microbial degradation of PLA, PHB, and PBAT microplastics in freshwater, Journal of Environmental Chemical Engineering, 2026.
5. Microplastic Generation and Persistence of Biodegradable Plastics under Anaerobic Conditions, Environmental Science & Technology, 2026.
6. Micro- and nanoplastics released from biodegradable and conventional plastics during degradation, Science of the Total Environment, 2022.