8 sierpnia 2026 r. we Włoszech wszedł w życie dekret wprowadzający obowiązek biodegradowalności i kompostowalności dla wybranych kategorii jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych. To ważna informacja nie tylko dla włoskiego rynku. Jest to również interesujący przykład tego, w jaki sposób państwo członkowskie może wykorzystać możliwości przewidziane w europejskim rozporządzeniu PPWR i dostosować wymagania dotyczące opakowań do lokalnego systemu gospodarowania odpadami.
Jakich opakowań dotyczą nowe przepisy?
Włoska regulacja obejmuje wybrane kategorie jednorazowych opakowań, między innymi:
● niektóre opakowania owoców i warzyw,
● opakowania wykorzystywane w gastronomii i hotelarstwie,
● porcjowane dodatki spożywcze,
● wybrane jednorazowe opakowania kosmetyczne.
Materiały objęte wymaganiami muszą spełniać określone kryteria biodegradowalności i kompostowalności, między innymi zgodnie z normą UNI EN 13432 lub równoważnym standardem europejskim. Nie chodzi więc wyłącznie o deklarację producenta, że materiał jest „eko”. Kompostowalność jest właściwością, którą należy potwierdzić w odniesieniu do określonych wymagań i warunków.
Dlaczego Włochy mogły wprowadzić takie wymagania?
Najważniejszy jest tutaj kontekst europejski. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, czyli PPWR, nie ogranicza przyszłości opakowań wyłącznie do recyklingu materiałowego. Art. 9 ust. 2 lit. b PPWR przewiduje możliwość wprowadzenia przez państwa członkowskie wymogu kompostowalności również dla określonych kategorii opakowań, jeżeli istnieje odpowiedni system zbierania i biologicznego przetwarzania takich odpadów. Włoski przypadek pokazuje więc, że europejska polityka dotycząca opakowań zaczyna coraz wyraźniej uwzględniać różne możliwe drogi zagospodarowania produktu po zakończeniu jego użytkowania.
Nie każde opakowanie powinno być kompostowalne
To bardzo ważne zastrzeżenie. Kompostowalność nie jest rozwiązaniem, które powinno automatycznie zastąpić recykling wszystkich opakowań. W przypadku dużych i łatwo sortowalnych opakowań, dla których istnieje efektywny system recyklingu materiałowego, właśnie recykling może być właściwym rozwiązaniem. Są jednak zastosowania, w których sytuacja wygląda inaczej. Dotyczy to między innymi niewielkich i lekkich opakowań, elementów trudnych do oddzielenia od bioodpadów czy opakowań, które po wykorzystaniu pozostają silnie zanieczyszczone resztkami żywności. W takich przypadkach recykling materiałowy może być technologicznie trudny, nieefektywny albo ekonomicznie nieuzasadniony. I właśnie tutaj może pojawić się miejsce dla opakowań kompostowalnych.
Kompostowalność ma sens tylko wtedy, gdy istnieje system
Samo wykonanie opakowania z materiału kompostowalnego nie rozwiązuje problemu odpadu. Żeby takie rozwiązanie rzeczywiście przynosiło korzyść środowiskową, potrzebny jest cały system: odpowiedni materiał → właściwe zastosowanie → prawidłowa zbiórka → odpowiednie przetwarzanie → rzeczywisty koniec życia produktu. Jeżeli opakowanie jest kompostowalne, ale trafia do niewłaściwego strumienia odpadów albo w danym miejscu nie ma możliwości jego biologicznego przetworzenia, sama właściwość materiału nie wystarczy. Dlatego dyskusja o kompostowalności powinna zawsze obejmować również infrastrukturę odpadową.
Od „z czego jest opakowanie?” do „co się z nim stanie?”
To jedna z najważniejszych zmian, jakie przynosi obecna transformacja rynku opakowań. Przez wiele lat pytanie o ekologiczność produktu sprowadzało się przede wszystkim do materiału:
Czy jest z tworzywa?
Czy zawiera materiał pochodzący z recyklingu?
Czy można go poddać recyklingowi?
Dzisiaj trzeba spojrzeć szerzej. Równie ważne staje się pytanie:
Co stanie się z opakowaniem po jego użyciu?
Czy może zostać ponownie wykorzystane?
Czy może zostać efektywnie poddane recyklingowi?
Czy może zostać bezpiecznie zagospodarowane razem z bioodpadami?
A może jego najlepszym rozwiązaniem jest zupełnie inny model?
To właśnie jest istota ekoprojektowania – projektowania produktu z uwzględnieniem nie tylko jego funkcji podczas użytkowania, ale również całego cyklu życia.
Włoski przykład jest ważny dla całej Europy
Włoskie rozwiązanie warto obserwować nie dlatego, że kompostowalność ma zastąpić recykling. Wręcz przeciwnie. Jest interesujące dlatego, że pokazuje możliwość dopasowania właściwości opakowania do konkretnego zastosowania i konkretnego systemu zagospodarowania odpadu. To podejście jest bliskie idei gospodarki obiegu zamkniętego. Nie istnieje jeden materiał, który będzie najlepszy dla każdego zastosowania. Nie każde opakowanie powinno być kompostowalne. Nie każde powinno być wielokrotnego użytku. Nie każde powinno być projektowane w ten sam sposób z myślą o recyklingu. Najważniejsze jest odpowiednie połączenie funkcji produktu, właściwości materiału, sposobu użytkowania oraz możliwości jego zagospodarowania po zakończeniu życia.
Co warto obserwować?
Włoska regulacja może być początkiem szerszej dyskusji o tym, jak państwa członkowskie będą wykorzystywać możliwości przewidziane w PPWR. Dla rynku oznacza to potrzebę coraz bardziej świadomego projektowania opakowań. Dla konsumentów – konieczność lepszego rozumienia, że określenia takie jak „biodegradowalny”, „kompostowalny” czy „nadający się do recyklingu” nie oznaczają tego samego. A dla całego systemu gospodarki odpadami – konieczność rozwijania infrastruktury, która pozwoli wykorzystać właściwości materiałów zgodnie z ich przeznaczeniem. Bo o tym, czy opakowanie jest rzeczywiście rozwiązaniem bardziej przyjaznym środowisku, nie decyduje wyłącznie materiał.
Decyduje cały jego cykl życia.
Fundacja Noweko będzie obserwować, jak wdrażanie PPWR zmienia europejski rynek opakowań oraz jakie rozwiązania mogą rzeczywiście wspierać gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Źródła
3. Komisja Europejska, TRIS, notyfikacja 2026/0167/IT.
4. Massa Critica, Introdotto l’obbligo di compostabilità per alcune categorie di imballaggi, 8.08.2026.